Jedna z najrzadszych prawosławnych ikon teologicznych – Czysta Dusza (zgodnie z objawieniem Jana Teologa)
Ikona Czystej Duszy
Oryginalna ikona: XIX wiek. Obecnie przechowywana w Państwowym Muzeum Historii Religii w Petersburgu.
Alegoryczny obraz przedstawiający scenę z Apokalipsy św. Jana Teologa — pokłon sprawiedliwej duszy przed Chrystusem. Motyw ten jest znany w sztuce rosyjskiej od drugiej połowy XVI wieku; od XVII wieku występuje zarówno w ikonografii staroobrzędowej, jak i greckoprawosławnej.
Ikona podejmuje próbę ukazania istoty grzechu i cnoty oraz ich odwiecznej konfrontacji w świecie. Czysta dusza przedstawiona jest jako natchniona dziewczyna w królewskiej szacie, z koroną na głowie. W dłoniach trzyma kwiaty oraz dzban łez gaszących płomień. Poniżej znajdują się pokonane przez nią smok i wąż oraz oswojony lew, symbolizujące zwyciężone namiętności. Grzeszna dusza siedzi w ciemnej jaskini.
Napisy na ikonie wyjaśniają jej symbolikę: „Czysta dusza, niczym pięknie przyozdobiona dziewica, stoi ponad słońcem, a księżyc ma pod stopami, z królewską koroną na głowie. Stoi przed Bogiem i modli się, a modlitwa z jej ust wznosi się ku niebu; łzami gasi ognisty płomień i pochłania grzeszną cierpliwość, postem wiąże lwa, pokorą poskramia węża, a nienawidzący diabła upada na ziemię jak kot, który nie może znieść jej dobroci”. W ten sposób, przez łzy, modlitwy, pokorę i dobroć Dusza wstępuje do nieba.
Krytyk sztuki i największy kolekcjoner rosyjskich grafik ludowych, Dmitrij Rowiński, uważał, że motyw „Czystej Duszy”, popularny wśród twórców grafik ludowych, najwyraźniej powtarza temat monumentalnych malowideł świątyń i komnat królewskich (na przykład drewnianego pałacu w Kołomnie, rozebranego w drugiej połowie XVIII wieku). Wczesny fresk (z XVII wieku) przedstawiający „Czystą Duszę” można zobaczyć na zachowanym fragmencie malowidła na ganku soboru Trójcy Świętej w monasterze Ipatiewskim w Kostromie. Znana jest również rycina na ten sam temat, ilustrująca kijowski Akatyst z 1629 roku.
1. Dusza przedstawiona jest jako dziewczyna w królewskim stroju, z koroną na głowie. Często ma również parę skrzydeł.
2. W prawej dłoni trzyma kwiat, będący symbolem czystości i niewinności.
3. W lewej dłoni Dusza trzyma dzban, z którego wylewa wodę na ogień — są to łzy skruchy gaszące płomień namiętności.
4. Z ust Duszy wychodzi modlitwa do Pana, przedstawiona za pomocą czerwonej linii.
5. W niebie, ukazanym jako zachmurzona półkula, siedzi Chrystus. Po obu jego stronach znajdują się Czysta Dusza i Anioł Stróż, a ich postacie przypominają modlących się Bogurodzicę i Archanioła Michała.
6. Obok Duszy znajduje się wizerunek słońca. Zgodnie z tekstem przypowieści Dusza „stoi ponad słońcem”, czyli przewyższa je blaskiem.
7. Pod jej stopami znajduje się księżyc. Wizerunki słońca i księżyca, na których stoi dziewczyna, odsyłają nas do opisu Niewiasty obleczonej w słońce z Apokalipsy św. Jana Teologa.
8. W dłoniach Duszy znajduje się uzda, za pomocą której przywiązała lwa — symbol postu, dzięki któremu poskromiła swoją pychę.
9. Lwu towarzyszy uskrzydlony wąż. Symbolika tych zwierząt jako uosobień grzechu występuje w Psałterzu: „Będziesz stąpał po aspydzie i bazyliszku, zdepczesz lwa i smoka” (Ps 90,13).
10. Swoim prawym życiem dziewczęca dusza strąca samego diabła, przedstawionego jako ciemna uskrzydlona postać z rozwianymi włosami. Zgodnie z tekstem przypowieści „diabeł upadł jak kot”.
11. W prawym dolnym rogu, naprzeciwko Czystej Duszy, przedstawiona jest grzeszna dusza cierpiąca w piekielnych mękach, co wyraża ciemne wejście do jaskini.
Możesz kupić tę prawosławną ikonę do domu tutaj: https://iconsofsaints.com/products/wooden-orthodox-icon-soul-pure-purity-of-the-soul